Witam Was, tym razem chciałbym poruszyć temat, który wszyscy niby znamy, ale który czasem potrafi skutecznie popsuć nam plany. Dziś chciałbym porozmawiać o pogodzie, ale nie o tej prognozie na jutro, którą sprawdzamy w wieczornych wiadomościach, tylko o pogodzie w szerszym rozumieniu czyli o klimacie, o porach roku i o lokalnych zjawiskach mogą mieć wpływ na Waszą podróż.
Bo… kiedy ktoś mówi: „Jadę w porze suchej”, to myślicie – super będzie ciepło, sucho, a urlopu nie zepsuje Wam deszcz. A potem okazuje się, że jest tak gorąco, że nie można wyjść z hotelu, asfalt się topi i spędzacie urlop w pokoju hotelowym z klimatyzacją. Albo odwrotnie – „pora deszczowa” brzmi jak wieczny monsun, nie można nigdzie wyjść, a w praktyce deszcz pada godzinę dziennie, za to przyroda wygląda jak z pocztówki.
No właśnie – i o tym dziś porozmawiamy: pora sucha, pora mokra, monsuny, powodzie, susze, pożary, noce polarne, wiatry, huragany… i te wszystkie „drobne” rzeczy, które mogą sprawić, że wymarzona wyprawa stanie się… cóż, nieco inna niż sobie wyobrażaliście.

1.Na początek krótko o Europie

W Europie warunki pogodowe mogą się znacząco różnić w zależności od regionu i pory roku, co warto uwzględnić przy planowaniu podróży. Na południu, w krajach takich jak Hiszpania, Włochy czy Grecja, lato bywa bardzo gorące i suche, natomiast zimą może być tam łagodnie i deszczowo. Północ Europy, w tym Skandynawia czy Wyspy Brytyjskie, charakteryzuje się chłodniejszymi temperaturami i częstymi opadami przez większą część roku. Środkowa Europa, w której my mieszkamy, ma bardziej zmienny klimat – wiosną i jesienią mogą pojawiać się burze, latem upały, a zimą śnieg i mróz.

2. A teraz lecimy dalej czyli dwa oblicza tropików.

Tu zacznijmy od podstaw – czyli tego, że nie wszędzie mamy cztery pory roku. W wielu miejscach świata mówi się po prostu o porze suchej i porze mokrej.
Pora sucha – to ta, która turystom kojarzy się najlepiej. W popularnej turystycznie Azji Południowo-Wschodniej to okres od listopada do marca, mamy wtedy bardzo dużo słońca, a opady są minimalne. Super, prawda?
Tylko że… w niektórych miejscach pora sucha oznacza również bardzo wysokie temperatury, często powyżej 35°C, brak cienia, a czasem i… braki w wodzie. W Kambodży rzeki w tym czasie potrafią wyschnąć tak bardzo, że niektóre trasy łodziami po prostu znikają z oferty.
Pora mokra – tu jest jeszcze ciekawiej. Wiele osób boi się „pory deszczowej” jak ognia, bo wydaje im się, że będzie padało 24 godziny na dobę. A to często nieprawda. Na przykład w Wietnamie, w sierpniu, mamy regularne ulewy, ale zwykle są one po południu i trwają godzinę–dwie. Reszta dnia jest słoneczna, a do tego przyroda jest wtedy najbardziej zielona i żywa.
Warto jednak pamiętać, że w porze mokrej mogą wystąpić nagłe, kilkudniowe ulewy, które potrafią odciąć drogi i opóźnić loty.

Jeśli chodzi o takie kierunki osobiście staramy się latać na przełomie pory suchej i mokrej, aby uniknąć tłoku i mieć wg nas najlepszą pogodę. Jest to co prawda trochę ryzykowne więc każdy musi podjąć decyzję sam, ponieważ zawsze może się okazać, że podczas pobytu będzie jednak dużo dni deszczowych, mimo że teoretycznie powinny się już skończyć. Jednak różnica ilości turystów w sezonie, a przed nim jest naprawdę duża. Na przykładzie China Town w Bangkoku w drugiej połowie listopada ulice ze street foodem właściwie były puste, było ok 20 stoik, a dwa tygodnie później, główna ulica była częściowo zamknięta aby zmieścić kilkadziesiąt stoisk street foodów i tłumy turystów.

3. Monsuny

W Azji kolejne kluczowe słowo to monsun. Jest to układ wiatrów, które zmieniają swój kierunek na przeciwny w zależności od pory roku. Są to wiatry sezonowe między oceanem, a lądem.

Rozróżniamy dwa monsuny:
Monsun letni w okresie od czerwca do września:
I tak
W Indiach, Nepalu czy Bangladeszu objawia się potężnymi ulewami, powodziami, występują osuwiska.
W Tajlandii, Laosie czy Wietnamie monsun pokrywa się czasowo z porą deszczową więc występują często przelotne, ale bardzo intensywne opady.
W Chinach, Japonii i Korei to gwałtowne deszcze, czasem prowadzące do powodzi.
W Afryce Zachodniej (Nigeria, Ghana, Senegal) występuje afrykański monsun letni, przynoszący porę deszczową i może powodować powodzie i osunięcia terenu.
Monsuny średnio powodują miesięczne opady rzędu 200-300 mm.

Monsun zimowy (listopad–marzec):
Indie, Tajlandia, Laos, Kambodża, południowy Wietnam — sucho i słonecznie i jest to okres wysokiego sezonu dla turystów, z wyższymi cenami.
Sri Lanka — opady występują na wschodnim wybrzeżu, a zachód ma wtedy porę suchą.
Filipiny — występuje tzw. Amihan, czyli chłodny, suchy wiatr z północnego wschodu.
Chiny, Korea, Japonia — suche, zimne powietrze znad Syberii.

Ciekawostki: Monsun występujący w Japonii po przejściu nad Morzem Japońskim zbiera w sobie duże ilości wilgoci i oddaje je jako gigantyczne opady śniegu na zachodnim wybrzeżu.
Sri Lankę omywają dwa monsuny: monsun południowo-zachodni (Yala), od maja do września, który przynosi opady na zachodnim i południowym wybrzeżu, oraz monsun północno-wschodni (Maha), od października do stycznia, z deszczami skierowanymi na północ i wschód wyspy. Dzięki temu cały rok na Sri Lance panują dobre warunki do odwiedzenia wyspy, wystarczy wybrać odpowiedni region w zależności od pory roku. 

3. Ekstremalne susze i pożary

Australia jest tutaj podręcznikowym przykładem. Sezon pożarów buszu potrafi trwać od listopada do lutego. To nie jest tylko „kłopot dla strażaków” – to realne zagrożenie dla podróżników.
Drogi bywają zamykane, miejscowości ewakuowane, a widoczność potrafi spaść do zera z powodu zadymienia.
Podobnie jest w Kalifornii – sierpień i wrzesień mogą oznaczać gigantyczne pożary lasów.

4. Ekstremalne powodzie i zalewiska

Tutaj za przykład może służyć Amazonia gdzie w porze deszczowej rzeki potrafią podnieść swój poziom o kilkanaście metrów. Las zamienia się wtedy w jedną wielką zatokę, po której można pływać łodzią… ale już oczywiście nie da się chodzić pieszo.
To samo w delcie Mekongu – niektóre wioski funkcjonują wtedy dosłownie jak Wenecja.

5. Zjawiska polarne – dzień i noc bez końca

Norwegia, Islandia, północna Kanada – latem możecie trafić na dzień polarny, gdzie słońce nie zachodzi przez wiele dni. To dla jednych raj, a dla innych koszmar, bo organizm się destabilizuje, a zasypianie jest trudne.
Zimą występuje natomiast noc polarna czyli 24 godziny ciemności. Romantycznie? Może przez pierwszy dzień. Potem człowiek zaczyna tęsknić za choćby odrobiną światła.

6. Wiatr – raj dla jednych, piekło dla innych

Jeśli planujecie kitesurfing, żeglarstwo czy windsurfing – wiatr jest Waszym najlepszym przyjacielem… ale tylko wtedy, gdy wieje tak, jak powinien.
Brak wiatru może sprawić, że tydzień nad morzem spędzicie na plaży, zamiast na wodzie.
Z drugiej strony za silny wiatr czyli sztorm również może uziemić Was w porcie.
Dlatego warto korzystać z takich serwisów jak Windguru, MeteoMarine, Windy czy analizując specjalistyczne diagramy wiatru.

Przewodnik pogodowy po najpopularniejszych kierunkach

🇯🇵 Japonia
• Pory roku: pełne cztery pory, ale każda zupełnie inna niż w Polsce.
• Wiosna (marzec–maj): 10–20°C, kwitną wiśnie, wilgotność umiarkowana. Najpiękniejszy czas na podróż.
• Lato (czerwiec–sierpień): bardzo gorąco (25–35°C) i wilgotno, w czerwcu–lipcu tsuyu – sezon deszczowy. Możliwe tajfuny w sierpniu–wrześniu.
• Jesień (wrzesień–listopad): 15–25°C, suche i słoneczne dni, piękne kolory liści.
• Zima (grudzień–luty): na północy i w górach – śnieg i mróz (doskonałe warunki na narty na Hokkaido). Tokio i południe raczej chłodno i sucho (5–10°C).

🇹🇭 Tajlandia
• Pora chłodna (listopad–luty): najlepszy czas na podróż – 25–30°C, niska wilgotność, mało opadów.
• Pora gorąca (marzec–maj): temperatury dochodzą do 40°C, duszno i męcząco.
• Pora deszczowa (czerwiec–październik): monsuny przynoszą krótkie, intensywne ulewy, głównie popołudniami. Wciąż sporo słońca, ale możliwe powodzie w Bangkoku.

🇻🇳 Wietnam
• Północ (Hanoi): zima (grudzień–luty) chłodna, 15–20°C i mglista; lato (maj–wrzesień) gorące, wilgotne (30–35°C) z ulewami.
• Centralny (Hue, Da Nang): pora sucha od lutego do sierpnia (słońce i 25–35°C), deszczowa od września do stycznia (częste tajfuny).
• Południe (Ho Chi Minh, delta Mekongu): pora sucha od listopada do kwietnia (30–35°C, słońce), deszczowa od maja do października (krótkie, intensywne ulewy).

🇱🇰 Sri Lanka
• Wyspa ma dwa systemy monsunowe – dlatego pogoda zależy od regionu.
• Południe i zachód (Kolombo, Galle): pora sucha od grudnia do marca, pora deszczowa od maja do września.
• Wschód i północ (Trincomalee, Jaffna): pora sucha od maja do września, deszczowa od października do stycznia.
• Temperatury całorocznie tropikalne – 25–32°C.

🇹🇿 Zanzibar (Tanzania)
• Pora sucha: czerwiec–październik i grudzień–luty. Temperatury 28–32°C, dużo słońca, mała wilgotność.
• Pora deszczowa:
◦ Masika (marzec–maj): długie deszcze, często codziennie.
◦ Vuli (listopad): krótsze i mniej intensywne opady.

🇰🇪 Kenia
• Wybrzeże (Mombasa, Diani): gorąco i wilgotno, 25–32°C. Dwie pory deszczowe:
◦ long rains (marzec–maj),
◦ short rains (październik–grudzień).
• Safari (Masai Mara, Amboseli): sucho i ciepło, najlepszy czas lipiec–październik (wielka migracja zwierząt).

🇦🇷 Argentyna
• Kraj ogromny, więc klimat bardzo zróżnicowany.
• Buenos Aires i środek: lato (grudzień–luty) gorące, 30–35°C, burzowe; zima (czerwiec–sierpień) łagodna, 10–15°C.
• Patagonia: latem 15–20°C, silne wiatry; zimą śniegi i mróz.
• Północ (Iguazú): klimat tropikalny, gorąco cały rok, więcej opadów latem.

🇵🇪 Peru
• Wybrzeże (Lima): klimat suchy, pustynny, mało opadów. Latem (grudzień–marzec) 25–30°C, zimą (czerwiec–wrzesień) chłodniej, ok. 15–20°C.
• Andy (Cusco, Machu Picchu): pora sucha maj–wrzesień (15–20°C w dzień, chłodne noce), pora deszczowa październik–kwiecień (ulewy, osuwiska).
• Amazonia (Iquitos): gorąco i wilgotno cały rok (30°C+), z większymi opadami od listopada do maja.

🏝️ Karaiby (np. Kuba, Dominikana, Jamajka)
• Pora sucha: grudzień–kwiecień – 25–30°C, dużo słońca, mało deszczu.
• Pora deszczowa: maj–listopad – więcej opadów, szczególnie popołudniami.
• Sezon huraganów: sierpień–październik – wtedy pogoda bywa najbardziej niepewna.

🇮🇨 Wyspy Kanaryjskie
• Klimat subtropikalny, „wieczna wiosna”.
• Temperatura: cały rok 20–28°C.
• Opady: rzadkie, głównie zimą (listopad–luty).
• Wiatr: wyspy są wietrzne, idealne dla surferów.

🇵🇹 Madera
• Klimat łagodny, atlantycki.
• Temperatura: 18–25°C przez cały rok.
• Opady: najwięcej od listopada do lutego, reszta roku słoneczna.
• Pogoda zmienna — jednego dnia możecie mieć słońce, wiatr i chmury.

Jak się przygotować i co sprawdzić?

• Prognozy roczne – zanim kupicie bilet, sprawdźcie klimat miesiąc po miesiącu w latach ubiegłych.
• Prognozy krótkoterminowe – MeteoBlue, AccuWeather, Windy.
• Kamerki live – żeby zobaczyć, jak jest naprawdę.
• Alerty pogodowe – ustawcie je w telefonie na czas pobytu.
• Plan B – bo nawet najlepsza prognoza może się pomylić.

Inne zjawiska pogodowe

Zorza polarna
Czym jest?
Zorza powstaje, gdy naładowane cząstki wiatru słonecznego wpadają w ziemską magnetosferę i zderzają się z cząsteczkami gazów w atmosferze (tlenem i azotem). To właśnie te zderzenia wywołują świecenie — kolor zależy od rodzaju gazu i wysokości:
• zielony (najczęstszy) – zderzenia z tlenem na wysokości ok. 100 km,
• czerwony – zderzenia z tlenem powyżej 200 km,
• fioletowy, różowy, niebieski – azot.

Gdzie i kiedy można ją zobaczyć?
• Półkula północna: Norwegia, Finlandia, Szwecja, Islandia, Grenlandia, Kanada, Alaska, czasem północna Rosja.
• Półkula południowa: Tasmania, południowa Nowa Zelandia, Antarktyda.
• Najlepszy czas: zimą, gdy noce są długie i ciemne (od września do marca na północy).
Zdarza się, że przy bardzo silnych burzach geomagnetycznych zorza bywa widoczna dużo dalej, np. w Polsce, Niemczech czy nawet we Włoszech. W maju 2024 wystąpiła wyjątkowo intensywna zorza, którą obserwowano nad całą Europą
Czy widać ją zawsze?
Nie. To jeden z najczęstszych błędów turystów. Zorza zależy od aktywności słonecznej i tzw. indeksu Kp (skala 0–9). Najlepiej widoczna przy wartości Kp 5+.
Do tego potrzebne jest czyste niebo – czyli brak chmur i mała ilość sztucznego światła.
Przydatne aplikacje i serwisy do sprawdzania prognoz zorzy:
• „My Aurora Forecast” (mobilna)
• „Aurora Service” (Europa, Australia)
• Strona NOAA z prognozami burz geomagnetycznych
• Lokalne kamerki live z miast w strefie polarnej.

Wskazówka dla podróżników:
• Ubierzcie się bardzo ciepło – nocne wyprawy na zorze oznaczają często godziny spędzone na mrozie.
• Nie nastawiajcie się na 100% gwarancji. Nawet w Tromsø można siedzieć tydzień i nie zobaczyć niczego, jeśli akurat trafi się pochmurna pogoda.
• Warto brać udział w tzw. „Aurora chase tours” – lokalni przewodnicy znają miejsca z najlepszą widocznościa i sprawdzają prognozy na bieżąco.

Kolejne zjawiska pogodowe wymienię pokrótce i są to:
• Huragany i tajfuny – Karaiby, Floryda, Filipiny – każdy z tych regionów ma swój „sezon burzowy”.
• Mgły – San Francisco i Londyn potrafią zamknąć lotniska na kilka godzin.
• Burze piaskowe – Sahara, Bliski Wschód – mogą sparaliżować transport i zniszczyć sprzęt fotograficzny.
• Nagłe zmiany w górach – Alpy, Himalaje a nawet nasze Tatry – w ciągu godziny może spaść śnieg nawet w środku lata.
• Wilgotność – tropiki przy 30°C i 90% wilgotności to zupełnie inna bajka niż sucha pustynia w tej samej temperaturze.

A na koniec dziwne i rzadkie zjawiska czyli pogodowe science fiction:
Firenado – ogniste tornada powstające podczas pożarów buszu. Wir gorącego powietrza podrywa płomienie i żar, tworząc spektakularne, ale zabójcze zjawisko.
Morning Glory Clouds – cylindryczne chmury w Australii, wyglądające jak wał powietrzny ciągnący się na setki kilometrów.
Rain of animals – tak, naprawdę zdarza się, że z nieba spadają ryby czy żaby. Trąby wodne potrafią je unieść, a potem zrzucić gdzieś nad lądem.
Cloudburst – czyli chmura, która wylewa z siebie gigantyczne ilości wody w krótkiej jednostce czasu, często w górach (Indie, Pakistan). A skutek? Błyskawiczne powodzie i lawiny błotne.
Space hurricane – wir elektronów w górnej atmosferze, przypominający huragan, obserwowany nad biegunem północnym. Nie grozi nam bezpośrednio, ale zakłóca sygnały GPS.
Waterspouts – tornada nad wodą. Spektakularne, czasem groźne dla statków.
Dust devils – małe wiry pyłu, czasem tylko kilka metrów średnicy. Niezbyt groźne, ale efektowne.
Mammatus clouds, virga, sun dogs – niezwykłe formacje chmur i zjawiska optyczne, które potrafią zrobić wrażenie na fotografach.

Na zakończenie  muszę przypomnieć, że pogoda to jeden z elementów podróży, którego nie da się zaplanować w stu procentach. Można ją przewidzieć, można się do niej przygotować, ale zawsze zostaje margines niespodzianki. I może to jest właśnie w tym wszystkim najfajniejsze?
Aby pomóc Wam w wyborze kierunku i przygotowaniu do podróży przy omawianych kierunkach na stronie MMT Adventure dodajemy wykresy średnich temperatur i opadów, a także w dziale narzędzia macie linki do aplikacji, także śledźcie co się dzieje na stronie.

Pamiętajcie – nie ma złej pogody, jest tylko źle spakowany podróżnik… i źle wybrany termin.